Ο άνθρωπος αποτελεί μόνος του ένα σύστημα, καθώς το βιολογικό με το ψυχοκοινωνικό του κομμάτι αλληλεπιδρούν. Τα ανθρώπινα συστήματα είναι πιο πολύπλοκα από τ’ άλλα, έχουν χαμηλή ελεγξιμότητα, μιας και είναι αποτέλεσμα ανθρωπίνων πράξεων και είναι δυναμικά γιατί έχουν σκόπιμη δράση και αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στο να οδηγήσουν ή όχι σε ορισμένες καταστάσεις. Μόνος του ο μακροχρόνιος θηλασμός δεν οδηγεί σε άτομα εξαρτημένα από τους γονείς τους, αν δεν υπάρχουν και άλλες προϋποθέσεις.

Η θεωρία του δεσμού αναπτύχθηκε από τον ψυχολόγο John Bowlby (1973, 1980) ο οποίος διατύπωσε το ότι ο δεσμός και η εμπειρία μας με τους φροντιστές μας, που αποτελούν και τα πρόσωπα αναφοράς συμβάλλει στο πώς θα διαμορφωθούν τα πιστεύω μας και οι προσδοκίες μας για τον εαυτό μας, τον κόσμο και τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. Το αναπτυσσόμενο έμβρυο ξεκινά με το να είναι πλήρως εξαρτώμενο από τη μητέρα του για παρηγοριά, τροφή και ηρεμία και σταδιακά κατακτά την ικανότητα του να είναι αυτόνομο. Ο τύπος δεσμού που αναπτύσσεται σε μητέρα και έμβρυο είναι πολύ καθοριστικός για πολλούς τομείς στη ζωή του παιδιού. Οι τύποι δεσμού που μπορεί να δημιουργηθούν είναι: α) η ασφαλής προσκόλληση, β) ο αγχώδης-αποφευκτικός και γ) ο αγχώδης-αμφιθυμικός τύπος δεσμού. Το παιδί αναπτύσσει ασφαλή προσκόλληση, αν οι γονείς ανταποκρίνονταν πλήρως και άμεσα στις ανάγκες του. Αυτό σημαίνει ότι αργότερα ως νήπια, παιδιά και έφηβοι, οι γονείς θα είναι δίπλα του χωρίς κρίσεις, επικριτικά σχόλια και ενοχές, αλλά με άνευ όρων αποδοχή και ενσυναίσθηση. Τα παραπάνω, έχουν ως αποτέλεσμα να θωρακίζεται το παιδί ως προσωπικότητα, να αναπτύσσει υψηλή αυτοπεποίθηση και να βιώνει τις δυσκολίες της ζωής ως εύκολα διαχειρίσιμες. Αντίθετα, αν ο δεσμός προσκόλλησης που έχει δημιουργηθεί είναι ο αγχώδης-αποφευκτικός, οι γονείς δεν ανταποκρίνονται άμεσα, είναι συνήθως επικριτικοί και αντιδρούν έντονα με θυμό ή/και τιμωρία. Τέλος στον αγχώδη-αμφιθυμικό τύπου δεσμού, οι γονείς χαρακτηρίζονται από ασταθή απαιτητικότητα και είναι απρόβλεπτοι στην ανταπόκριση τους αγνοώντας τα σήματα του βρέφους. Οι δύο τελευταίοι τύποι δεσμού, συμβάλλουν στο να μην εξωτερικεύει αργότερα το παιδί, ο έφηβος, ο ενήλικας τα συναισθήματα του ή να τα εξωτερικεύει με λάθος τρόπο κάνοντας κακό στον ίδιο, σωματοποιώντας τα.

Ο μακροχρόνιος θηλασμός, ο θηλασμός δηλαδή για όσο το παιδί θέλει μέχρι να αποθηλάσει φυσικά, είναι καθοριστικό στοιχείο για την ανάπτυξη ασφαλούς προσκόλλησης, ενώ διάφορες έρευνες έχουν καταδείξει τα οφέλη του σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο για το παιδί. Έχει δειχθεί ότι όσο πιο μικρή είναι η διάρκεια του θηλασμού, τόσο πιο πιθανό είναι αυτό να αποτελεί προγνωστικό δείκτη για την εμφάνιση προβλημάτων στην ψυχική υγεία του ατόμου κατά την παιδική και εφηβική ηλικία (Oddy et al., 2010). Ο θηλασμός είναι ο πιο ζεστός τρόπος για την ικανοποίηση των αναγκών του βρέφους και αργότερα του νηπίου.  Ο μακροχρόνιος θηλασμός δίνει στο νήπιο ενέργεια και ανακουφίζει την ένταση που μπορεί να νιώθει από πιθανούς στρεσογόνους παράγοντες της παιδικής ηλικίας. Επιπλέον, βοηθάει το νήπιο στην ομαλή μετάβαση του από τη βρεφική στη νηπιακή ηλικία. Τέλος, το να ικανοποιούνται πλήρως οι ανάγκες του βρέφους και του νηπίου, αποτελεί το κλειδί για την ανεξαρτητοποίηση του παιδιού όταν και μόνο εκείνο είναι έτοιμο και όχι πρώιμα και βίαια (Baldwin, 1993).

Βιβλιογραφία:

Baldwin, EN. Extended Breastfeeding and the Law. Mothering, 1993 (Spring), 66-88.

Bowlby, J. (1973). Attachment and loss. Vol.2: Separation: Anxiety and anger. New York: Basic Books.

Bowlby, J. (1977). The making and breaking of affectionate bonds. British Journal of Psychiatry, 130, 201-210.

Oddy WH, et al. (2010) The long-term effects of breastfeeding on child and adolescent mental health: a pregnancy cohort study followed for 14 years. J Pediatr., 568-574.

Κρητικού Μαρίνα
Ψυχολόγος Υγείας/ Συστημική-Οικογενειακή Σύμβουλος
marina.kritikou@yahoo.com

Πηγή φωτογραφίας: Θηλασμός